چهارشنبه، 09 اسفند 1402| 28 February 2024

آفتاب ایلام - این روزها دیگر تقریبا بر کسی پوشیده نیست که وضعیت اقتصادی و اجتماعی خوبی در جامعه حاکم نیست. بی تدبیری در مدیریت به اضافه فشار تحریم ها باعث شده است از یک سو اقتصاد روز به روز وضعیت بدتری پیدا کند و مردم نیز در نتیجه این مساله ناراضی تر شوند و از سوی دیگر انباشته شدن این نارضایتی ها وضع اجتماعی را نیز وخیم تر کرده است. 

اگر چه نهادهای مختلفی در کشور برای نظرسنجی پیرامون مسائل مختلف جامعه وجود دارند اما عمده این نظرسنجی ها انتشار عمومی پیدا نمی کنند. با این حال برخی نظرسنجی های منتشر شده را می توان آینه ای از اوضاع کنونی کشور دانست. در ادامه این مطلب چند نظرسنجی را به قلم محسن گودرزی در نشریه اندیشه پویا بررسی خواهیم کرد. 

در مرداد سال ۱۳۹۳ نسبت کسانی که از وضعیت موجود جامعه دفاع می کردند و کسانی که وضعیت موجود را با انجام برخی اقدامات قابل اصلاح میدانستند، ۷۵ درصد بود. در سال ۱۳۹۶ این نسبت به ۶۸ درصد رسید. در بهمن سال ۱۳۹۵ حدود ۵۳ درصد پاسخگویان امیدوار بودند که وضعیت اقتصادی بهتر شود. در حالی که در خرداد سال ۱۳۹۸ حدود هفتاد درصد انتظار داشتند قیمت کالاها و بیکاری همچنان افزایش یابد. در ابتدای سال ۱۳۹۸ بیش از نیمی از پاسخگویان در پاسخ به یک نظرسنجی گفته اند که امیدی ندارند که در آینده وضعیت بهبود پیدا کند. همچنین نسبت به مبارزه با فساد هم امیدی وجود ندارد. در ابتدای سال ۱۳۹۸ بیش از نصف پاسخگویان گمان می کردند که فساد اداری و اقتصادی بیشتر می شود و حدود یک چهارم هم می گفتند شرایط تغییری نمی کند و همین وضعیت ادامه پیدا می کند. در اسفند ۱۳۹۷ در یک نظرسنجی دیگر ۸۴ درصد گفته اند که فکر می کنند نگرانی شان در آینده بیشتر خواهد شد.

تغییرات گرایش به مهاجرت

 

در جایی دیگر بازتاب نارضایتی از وضعیت را می توان در گرایش به مهاجرت دید. گرایش به مهاجرت نشان می دهد که افراد زندگی بهتر یا قابل تحمل را در جای دیگر می یابند. با آن که مهاجرت تصمیمی پرمخاطره است و سرنوشت مبهمی پیش روی مهاجر قرار دارد ولی شرایط کنونی را در حدی غیرقابل تحمل میدانند که کشوری دیگر را برای زندگی به این جا ترجیح می دهند. مطابق یک نظرسنجی انجام شده در تهران، ۵۳ درصد پاسخگویان از تمایل خود برای مهاجرت از ایران سخن گفته اند. این رقم در سال ۱۳۸۲ برای شهر تهران حدود ۱۹ درصد و در سال ۱۳۸۹ حدود ۳۸ درصد بوده است.

از طرف دیگر، اکثریت پاسخگویان تصور می کنند که مردم از شرایط زندگی خود ناراضی اند. ۸۷ درصد پاسخگویان گمان می کنند مهاجرت از ایران افزایش یافته است. به تعبیر دیگر، اکثریت گمان می کنند که شرایط زندگی در ایران دشوار شده است و به همین علت انتظار دارند میل به مهاجرت افزایش یافته باشد. مشکلات اقتصادی مهم ترین نگرانی مردم است که روز به روز بر شدت آن افزوده می شود، در حالی که چشم اندازی برای کاهش نگرانی ها پیش روی خود نمی بینند؛ و نارضایتی آنها در حدی است که بیش از نیمی از افراد گمان می کنند در کشور و جای دیگری باید زندگی بهتر را جست وجو کنند. بر اساس این شاخص، تصورشان این است که نارضایتی عمومی و گسترده است زیرا از دید آنان گرایش به مهاجرت نسبت به گذشته بیشتر شده است.

ظهور شهروندان ناراضی و ناامید

نشانه های ظهور شهروند عاصی در نظرسنجی های بعد از دی ۱۳۹۶ آشکار شد. برای نمونه بخشی از یک متن را که در خرداد ۱۳۹۷ نوشته شده است می آورم (با اندکی ویرایش) این متن تحلیلی است که بر مجموعه ای از گزارش های نظرسنجی نوشته شده است : «تحولی رادیکال در افکار عمومی روی داده است ؛ یافته های این نظرسنجی نشانه هایی از شکل گیری وضعیت جدیدی در افکار عمومی به دست می دهند . نارضایتی از شرایط کشور رو به افزایش است و به سرعت می تواند به اعتراضات جمعی منجر شود. با توجه به گستردگی زمینه های نارضایتی احتمال دارد اعتراض در نقطه ای از کشور به اعتراض دیگری در نقطه ای دیگر منجر شود و دومینووار گسترده شود. نتایج نظرسنجی ها و رشد اعتراضات حاکی از افزایش شهروندان ناراضی، منتقد و پرسشگر است. شاید بتوان گفت اعتراضات نشان دهنده ظهور "شهروند عصبانی یا عاصی است. این افراد به علت دسترسی به امکانات ارتباطی قادرند پرسش ها، نظرات و اعتراضات خود را نسبت به سیاست های مختلف منتشر و در مقیاسی وسیع در اختیار دیگران قرار دهند و از نظرات و اعتراضات دیگران در کوتاه ترین زمان مطلع شوند. انتشار این اخبار محدودیت هایی را در اعمال سیاست های کنترلی ایجاد می کند و به شهروندان ناراضی و عاصی احساس قدرت می بخشد. این وضعیت می تواند در مدار تشدیدشوندگی قرار گیرد و اعتراضات و نارضایتی را در سطحی بالاتر و شدیدتر باز تولید کند. در کنار نارضایتی وسیع و فزاینده، نهادها و سازمان های رسمی و نیز سیاستهای اتخاذشده اعتبار خود را بیش از پیش از دست داده اند و امکان اثرگذاری و کنترل آنها هم کمتر می شود. شکاف بین خواست اکثریت مردم و سیاست های رسمی به صورت مستمر افزوده می شود و در نتیجه آن، نارضایتی به عرصه های مختلف و ارزش های بنیادین معطوف می شود. ناامیدی گسترده مردم نسبت به آینده کشور حاکی از افول شدید اعتماد به کارآمدی و قابلیت نهادهای مسئول دارد.

منبع: فردا

 

همرسانی کنید:

نظر شما:

security code

کلیه حقوق این پایگاه متعلق به وب سایت خبری آفتاب ایلام است و استفاده از اخبار و محتوا با ذکر منبع مجاز است
طراحی و پیاده سازی توسط: بیدسان